Vĩ đại, rực rỡ nhưng lại tinh xảo đến ngạc nhiên, những chiếc đèn lồng ở tỉnh Aomori xứng đáng được gọi là tuyệt tác. Chúng là điểm nhấn của lễ hội Nebuta Matsuri – một trong ba lễ hội lớn nhất Nhật Bản được tổ chức hàng năm vào mỗi dịp hè.
Cứ vào mỗi tháng 8, từ đêm mùng 2 đến mùng 7, những con phố thường ngày tĩnh lặng của tỉnh Aomori lại trở nên sôi động với đủ mọi loại âm thanh, ánh sáng và sắc màu của lễ hội Nebuta Matsuri. Đây là một trong ba lễ hội lớn và độc đáo nhất của “xứ sở mặt trời mọc”, thu hút hàng triệu người tham dự mỗi năm. Điểm đặc biệt của lễ hội là cuộc diễu hành của những chiếc đèn lồng rực rỡ. Chúng được làm từ giấy washi trên khung thép và có thể mất cả năm để hoàn thành.
Những tác phẩm này mang hình các vị thần, anh hùng, quỷ dữ, và nhiều nhân vật thần thoại trong văn hóa Á Đông. Tuy nhiên, tùy vào thành phố, kích cỡ và phong cách của chiếc đèn lồng lại khác nhau. Trong suốt dịp lễ, chúng được hộ tống bởi những đội trống taiko, nhạc công, và hàng trăm vũ công Haneto. Họ vừa nhảy chân sáo vừa hô vang “Rassera! Rassera!”.
Tuy Nebuta Matsuri đặc biệt như thế, nhưng không phải dễ để có mặt tại Aomori vào đúng dịp bận rộn này. Bên cạnh đó, chen chúc giữa biển người để ngắm đoàn diễu hành không phải là việc dễ. Vì lí do này, ba viện bảo tàng đã được thành lập trên khắp tỉnh Aomori để mang lễ hội gần hơn đến người dân và du khách. Tại đây, bạn có thể chiêm ngưỡng những chiếc đèn lồng tinh xảo ở khoảng cách gần. Ngoài ra còn có những thông tin về lịch sử lễ hội, trang phục và đặc sản văn hóa của từng thành phố.
Lễ hội mùa hè độc đáo.
1. Nebuta Museum Wa-Rasse (Aomori)
Tọa lạc bên bờ vịnh Aomori, Nebuta Museum Wa-Rasse (ねぶたの家 ワ・ラッセ) trông vô cùng bắt mắt với vẻ ngoài rực rỡ được tạo nên từ hàng loạt thanh thép được sơn đỏ. Mỗi thanh được uốn riêng biệt, tạo nên những khoảng trống cho phép ánh sáng xuyên vào tòa nhà. Đồng thời tạo nên những lối vào kết nối bên trong với bên ngoài. Nó gợi lên hình ảnh của một tấm rèm trong nhà hát, phân cách thế giới thực với thế giới kì ảo của những chiếc đèn lồng Nebuta.
Những gã khổng lồ được tạo nên từ giấy và ánh sáng.
Đầu tiên, du khách sẽ bước qua đường hầm Nebuta nơi lịch sử 300 năm của lễ hội được lưu giữ. Bạn sẽ thấy kĩ thuật và phong cách làm đèn lồng được thay đổi thế nào theo thời gian. Cuối đường hầm là một khán phòng lớn nơi đặt những tác phẩm đã từng được sử dụng trong đám rước vào mùa hè trước. Tại đây, du khách có thể chiêm ngưỡng những gã khổng lồ được tạo nên từ giấy và ánh sáng ở khoảng cánh gần. Một vài chiếc còn có thể chạm vào hay xem kết cấu bên trong, điều bình thường trong dịp lễ hội không thể nào làm được.
Không chỉ thế, Nebuta Museum Wa-Rasse còn tái hiện lại không khí lễ hội với tiếng trống rộn ràng và tiếng sáo du dương trên sân khấu. Tất nhiên là không thể thiếu những vũ công Haneto. Họ sẽ vui vẻ chỉ dẫn bạn những bước nhảy mà họ sẽ thực hiện trong dịp lễ hội. Tuy đơn giản nhưng cũng đòi hỏi sự tập trung cao độ. Ngoài ra, bạn còn có thể thử sức với những chiếc trống taiko đã được chuẩn bị sẵn.
2. Neputa Mura (Hirosaki)
Cách thành phố Aomori khoảng 40 km về phía Tây Nam, Hirosaki cũng có một phiên bản riêng của lễ hội đèn lồng. Nhưng do khác biệt nhỏ trong cách phát âm nên được gọi là Neputa Matsuri. Theo dân địa phương, lễ hội ở Hirosaki có lịch sử lâu đời hơn. Nó có nguồn gốc từ tập tục đốt đèn của người nông dân nhằm xua đuổi những con quỷ gây buồn ngủ vào đêm hè. Cũng như ở Aomori, lễ diễu hành với những chiếc đèn lồng là phần hấp dẫn nhất. Tuy nhiên có một vài điểm khác biệt so với lễ hội ở Aomori.
Điểm đầu tiên là hình dạng của đèn. Đa số đèn lồng ở Hirosaki có dạng quạt. Chúng được đặt lên trên một giá đỡ có bánh xe và có thể xoay tròn được. Hình ảnh trang trí chủ yếu lấy cảm hừng từ kịch kabuki, với tranh vẽ võ sĩ hay samurai ở mặt trước và những quý cô xinh đẹp ở mặt sau. Một điểm khác biệt nữa là ở kích cỡ. Neputa ở Hirosaki nhỏ hơn hẳn so với ở Aomori. Tuy nhiên, nó được bù lại bằng số lượng, với khoảng 80 lồng đèn tham dự lễ rước.
Đèn lồng hình quạt trang trí với hình ảnh từ kịch kabuki.
Để trải nghiệm sự sôi động của Neputa Matsuri ngoài dịp lễ hội thì không nơi nào tốt hơn là Neputa Mura (ねぷた村) hay “làng Neputa”. Mọi mặt của lễ hội đều được thể hiện trong bảo tàng này, bao gồm lịch sử, nhạc cụ, và tất nhiên là những chiếc đèn lồng hình quạt lộng lẫy. Không chỉ có đèn lồng, Neputa Mura dành riêng một khu vực cho các nghệ nhân tạo tác đồ thủ công. Ngoài ra còn có một khu vườn và một trà quán từ thế kỉ 19 cho phép du khách nghỉ ngơi và thưởng thức hương vị của Hirosaki.
Tips: Hirosaki chỉ cách thành phố Aomori từ 30 đến 45 phút đi tàu. Cứ mỗi tiếng thì có một đến hai chuyến. Từ ga, bạn đi Dotemachi Loop Bus để đến công viên Hirosaki nơi đặt lâu đài và làng Neputa.
3. Tachineputa no Yakata (Goshogawara)
Nếu đã ấn tượng với những chiếc đèn lồng ở Hirosaki, bạn sẽ choáng ngợp khi trông thấy những tuyệt tác ở Goshogawara. Trong một khán phòng to như một nhà kho để máy bay, ba chiếc đèn lồng đứng sừng sững. Chúng tựa như những tượng điêu khắc khổng lồ nhưng được làm từ giấy. Tất cả đều rất sinh động, mang hình dáng của một nữ thần, một anh hùng trong thần thoại và một samurai. Mỗi chiếc đèn lồng nặng 19 tấn và cao đến 23m, tương đương một tòa nhà bảy tầng. Đây là minh chứng cho một lễ hội đầy màu sắc diễn ra vào tháng 8 hàng năm.
Có lịch sử chỉ mới hơn 100 năm, Tachineputa Matsuri – tạm dịch là “lễ hội của những chiếc đèn lồng đứng” – là sự kiện ít tuổi nhất trong số ba lễ hội ở tỉnh Aomori. Nó cũng bao gồm lễ rước đèn, hộ tống bởi tiếng trống taiko rộn ràng, tiếng sáo và cả tiếng hò reo của những vũ công Haneto. Tachineputa tưởng chừng đã biến mất vĩnh viễn khi một trận hỏa hoạn xảy ra vào những năm 1920 thiêu rụi phần lớn các bản thảo. Rất may mắn, vài bản vẫn còn sót lại và được tìm thấy dưới đáy của một chiếc đèn lồng cũ. Nhờ thế mà lễ hội Tachineputa được hồi sinh vào năm 1996.
Một chuyến tham quan ở Tachineputa no Yakata (立佞武多の館) hay Bảo tàng Tachineputa bắt đầu ở đài quan sát trên tầng cao nhất. Từ đây, du khách có thể chiêm ngưỡng vẻ mặt biểu cảm đầy ấn tượng của các Neputa. Sau đó, một hành lang xoắn ốc dẫn ta qua những gallery trưng bày thông tin về lễ hội. Đồng thời quan sát kích cỡ và những chi tiết tinh xảo của những chiếc đèn lồng vĩ đại. Mặc dù trọng tâm của bảo tàng là Tachineputa Matsuri, nhưng ở đây cũng có thông tin về các lễ hội khác trong vùng.
Những tượng điêu khắc khổng lồ làm từ giấy washi.
Tips: Từ thành phố Aomori, cách nhanh nhất để đến Goshogawara là đi tàu Resort Shirakami, khởi hành lúc 08:09 và 14:01. Hành trình mất khoảng 60 phút. Xin lưu ý tàu Resort Shirakami là tàu chuyên dụng, nên phải đặt chỗ trước. Nếu sử dụng tàu lửa thông thường thì sẽ phải chuyển tiếp ở trạm Kawabe, kéo dài hành trình từ 10 đến 30 phút. Và số lượng tàu cũng không thường xuyên. Từ ga tàu có thể đi bộ đến Bảo tàng Tachineputa, chỉ mất khoảng 10 phút.
